శ్రీ జ్వాలాముఖి దేవి ఆలయం (హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కాంగ్రా జిల్లా) ఆదిశంకరాచార్యులు పేర్కొన్న అష్టాదశ (18) శక్తిపీఠాలలో పదిహేనవ శక్తిపీఠం. శివాలిక్ పర్వత శ్రేణుల మధ్య వెలిసిన ఈ క్షేత్రం అత్యంత విలక్షణమైనది. ఇక్కడ అమ్మవారికి ఎటువంటి మానవ రూప విగ్రహం ఉండదు.

దక్షయజ్ఞం తర్వాత సతీదేవి పవిత్ర శరీరాన్ని విష్ణుమూర్తి తన సుదర్శన చక్రంతో ఖండించినప్పుడు, అమ్మవారి "నాలుక భాగం" పడిన పరమ పవిత్రమైన స్థలమిది. ఈ ఆలయ గర్భగుడిలోని రాతి పగుళ్ల నుండి సహజసిద్ధంగా తొమ్మిది నిరంతర జ్వాలలు (దీపాలు) వెలుగుతూ ఉంటాయి. శతాబ్దాలుగా ఎటువంటి నూనె, వత్తి లేదా ఇంధనం లేకుండా ఇవి నిరంతరం ఎలా వెలుగుతున్నాయనేది నేటికీ ఒక అంతుచిక్కని రహస్యం. ఈ జ్వాలలనే అమ్మవారి స్వరూపంగా భక్తులు పూజిస్తారు. ఇక్కడ పరమశివుడు 'ఉన్మత్త భైరవుడిగా' కొలువై ఉన్నాడు. మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ఈ జ్వాలలను ఆర్పివేయడానికి నీటి కాలువలను మళ్లించి, ఇనుప పలకలతో కప్పించి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశాడు. కానీ జ్వాలలను ఆర్పడం సాధ్యం కాలేదు. అమ్మవారి మహిమను తెలుసుకున్న అక్బర్ సగర్వంగా ఒక 'బంగారు ఛత్రాన్ని' (గొడుగును) కానుకగా సమర్పించాడు. అయితే అమ్మవారు దానిని స్వీకరించకపోవడంతో ఆ బంగారం క్షణంలో ఒక గుర్తుతెలియని నల్లని లోహంగా మారిపోయింది. ఆ లోహపు గొడుగును నేటికీ ఆలయంలో చూడవచ్చు. స్వయంభూగా వెలసిన ఆలయ నమూనాలు మరియు మూలవిరార్ నమూనాలను అనుసరిస్తూ "ఓం శివశక్తి పీఠం శంబాల నగరం" నందు శాస్త్రోక్తంగా మంత్ర యంత్ర తంత్రాలను అనుసరించి లోకకల్యాణం కొరకు ప్రతిష్టించబడింది. కావున భక్తులు అందరూ దర్శించండి తరించండి.

శ్లోకం : -

"కామరూపే కామాఖ్యా, కాంచ్యాం తు కరవీరకే |మలయాద్రి మహాలక్ష్మీ, కాళీ కాలఘాటకే || జాలాముఖ్యాం మహాదేవీ, కాశ్మీరేషు సరస్వతీ |"

భావం : -

పవిత్ర హిమాచల పర్వత ప్రాంతంలోని జ్వాలాముఖి క్షేత్రంలో 'శ్రీ జ్వాలాదేవి' (మహాదేవి) గా వెలిసిన ఆ ప్రకాశవంతమైన జగన్మాతకు నా ప్రణామములు.

పూజా ఫలితం : -

జ్ఞానాగ్ని స్వరూపిణియైన జ్వాలాదేవిని స్మరించడం వల్ల మనసులోని అజ్ఞానం, భయాలు కాలిపోయి ఆత్మవిశ్వాసం, తేజస్సు లభిస్తాయి. అక్బర్ వంటి శక్తులనే లొంగదీసుకున్న తల్లి కాబట్టి, ఈమెను పూజిస్తే కోర్టు కేసులు, శత్రువుల కుతంత్రాలు మరియు దిష్టి దోషాల నుండి సంపూర్ణ రక్షణ లభిస్తుంది. ఆలయంలోని పవిత్ర జ్వాలల భస్మాన్ని నుదుట ధరించడం వల్ల దీర్ఘకాలిక శారీరక రుగ్మతలు నయమవుతాయని భక్తుల నమ్మకం.